Teşkilat-ı Mahsusa

Teşkilat-ı Mahsusa

Osmanlı İmparatorluğu’nun son on yılına imza atan örgütlerden biri ve en önemlisi Teşkilat-ı mahsusadır. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin en seçkin fedai ve ajanları  tarafından kurulan gizli servis, Meşrutiyet’in ilanında önemli bir rol oynamakla kalmadı, aynı zamanda İtalyanlar tarafından işgal edilen Libya’da, Balkanlarda ve Birinci Dünya Savaşı’nda inanılmaz bir direniş ve kahramanlık örneği sergiledi. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yeraltı faaliyetlerinde pişmiş olan eylemcilerden teşkil edilen “Özel Servis” 1913’deki Babıâli Baskını’nda da önemli rol oynadı. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin iktidar olmasıyla resmileşen ve uluslar arası nitelik de kazanan Teşkilat-ı Mahsusa, Hint kıtasından Afrika’ya, Orta Doğu’dan Balkanlara, Arap Yarımadası’ndan Orta Asya’ya uzanan İslam dünyasını Osmanlı etrafında birleştirmeyi teşkil ediyordu. Teşkilat-ı Mahsusa’cılara göre Teşkilat, tanıdık bildik bir gizli servis, bir ajanlar topluluğu değildi. Onlar bir dava etrafında bir araya gelen, güçlerini ve yeteneklerini bu çerçevede birleştiren idealistlerdi. Onların tek gayesi imparatorluğu ayakta tutmaktı. Hangi etnik kökene ve dine mensup olursa olsun, imparatorluk sınırları içinde herkese yer vardı. Sömürge altında yaşayan Müslüman halklar kendi istiklallerini kazanmalı ve kardeş ülkelerle dayanışma içinde olmalıydı.
Teşkilat-ı Mahsusa üzerine çok önemli bir çalışma yapan Amerikalı araştırmacı Dr. Philip Stoddard’un elde ettiği bilgilere göre, Teşkilat’ın Hilal olarak adlandırılan İslam dünyasının her yerinde faaliyet gösteren 30 bini aşan iyi yetişmiş kalifiye elemanları vardı. İttihat ve Terakki, Trablusgarp Harbi’nden sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılmasını önleyecek tek çare olarak İttihat-ı İslam projesini devreye soktu. Bu proje kapsamında, başta İngiltere olmak üzere Fransız, Hollanda, Rus ve İtalyan sömürgesi altında yaşayan Müslüman ülkelerde İslam İhtilal konseyleri kuruluyordu. Teşkilat-ı Mahsusa içinde çeşitli etnik kökenlere sahip idealist subayların yanı sıra yüzlerce aydın, şeyh ve din adamı yer alıyordu. Bediüzzaman Said Nursi’den Mehmet Akif’e, Dürzi prens Emir Şekip Arslan’dan Mısırlı Şeyh Abdülaziz Çaviş’e, Tunuslu Şeyh Salih Şerif et-Tunusi’den Libyalı Şeyh Ahmet es-Sunusi’ye, Hintli Muhammed Bereketullah Efendi’den Ebul Kelam Azat’a, Pakistan’ın ilk devlet başkanı Muhammed Ali’den kardeşi Şevket Ali’ye, İbnürreşid’den Şeyh Mehdi’ye pek çok ünlü isim Teşkilat’la bir şekilde ilişkiliydi.

Teşkilat-ı Mahsusa’nın yapısı Osmanlı’nın etnik yapısını içinde barındırıyordu. Hepsinin ortak gayesi, imparatorluğu ayakta tutabilmekti. Kafkas kökenli Kuşçubaşı Eşref, Teşkilat’çıların bu yapısına dikkat çekerek, “Ben ne Dağıstan rüyalarını gören bir Çerkez, ne Arap, ne de Rum’dum; ben Türkçe konuşan Müslüman bir Osmanlıydım” diyordu. Fuat Bulca da, Teşkilat-ı Mahsusa’nın esas vazifesinin imparatorluğun ayakta kalabilmesi için bağlanılmış olan büyük davaları gerçekleştirecek şahsiyetleri teşkilatlandırmak olduğunu belirterek şöyle diyordu: “Türk İstiklal Savaşı ile ilk fiili neticesini veren, II. Dünya Harbi nihayetinde ise bütün dünyaya yayılan ve sayısı elliyi geçen müstakil devlet kurdurmuş olan milli uyanışların fikri oluşunda, bizim Teşkilat-ı Mahsusamız’ın büyük himmeti vardır.”

Teşkilat-ı Mahsusa resmi olarak 1913’te Enver Paşa tarafından kuruldu. İlk başkanı Süleyman Askeri, İkinci Başkanı Ali Başhampa, son başkanı Hüsamettin Ertürk’tür. Esasında Teşkilat, büyük ölçüde Kuşcubaşı Eşref’in eseriydi. Teşkilat-ı Mahsusa ismini öneren Veteriner Rasim Bey’di. Kuşçubaşı Eşref’in de katıldığı bir toplantıda Rasim Bey, “Bu hareket, kendisine has bir teşkilata dayanıyor. Gayesi kadar, ona katılabilmenin şartları da belirli vasıflar ister. Öyle ki başka düşünce ve fikirde olanların bu düzen içinde barınabilmeleri imkansızdır. Bu lalettayin bir hürriyet mücadelesi de değildir. En tehlikeli sahalarda ve anlarda icab eden tedbirleri kendi şuuru ile benimseyen, mutlak müsavatın hakim olduğu, politikadan uzak bir vatan hareketidir. Bence ona en uygun isim Teşkilat-ı Mahsusa’dır” diyordu, Teşkilat kısa sürede benimsendi. Cemal Kutay’ın “Lavrense Karşı Kuşcubaşı” adlı kitabında yer aldığına göre Şam’da kolağası olan Mustafa Kemal, Kuşcubaşı Selim Sami’yi sahte bir mürur tezkeresi ile Teşkilat yapmak için İzmir’e gönderirken, yazdığı tavsiye mektubunda “Bizim Teşkilat-ı Mahsusa için..” diyordu.

Enver Paşa 1918’de Teşkilat’ı Mahsusa’nın resmen tasfiye edilmesini istedi. Bunun yerine Umum Âlemi İslam İhtilal Teşkilatı’nı kurdu. İhtilal Teşkilatı İngiliz ve Fransız sömürgeciliğine karşı pek çok milli örgütü de çatısı altında topladı. Enver Paşa’nın ölümüyle örgüt dağıldı. Enver Paşa 1918’de yurt dışına çıkmadan önce Teşkilat-ı Mahsusa’ya vekalet eden Hüsamettin Ertürk’ü çağırdı. Osmanlı yenilmişti. İttihat ve Terakki Hükümeti çekilmişti. Enver Paşa, Ertürk’e Teşkilat’ı resmen feshetmesini istedi. Ancak varlığı sürecekti. Silah ve cephaneler gizli depolara aktarılacaktı. Teşkilat’ın kadroları, gizli silah ve cephane depoları büyük ölçüde Milli Mücadele’ye intikal edecekti.




Etiketler:

 118 defa okundu     


Yorum Yapın