Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Osmanlı padişahı IV. Mehmet devrinde 3 Kasım1676- 15 Aralık 1683 seneleri arasında sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. II. Viyana Kuşatması ile anılmış olan sadrazamdır. Kuşatmanın yenilgi ile neticelenmesi üzerine idam edilmiştir.

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Avusturya seferine başladıktan sonra diğer paşalarla harp divanı kurup Yanıkkale’ye mi yoksa Viyana üzerine mi gidilmesini istişare etmişlerdir. Birçok paşanın bu yıl Yanıkkale’nin alınıp seneye daha iyi hazırlanarak Viyana’nın üzerine gidilmesi fikrine karşı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Viyana üzerine gidilmesine karar vermiş, ve bunun üzerine Osmanlı ordusu Viyana’yı kuşatma’ya almıştır. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın gayesi şehri teslim ile ele geçirmek böylece yeniçerilerin şehri yağmalamalarını önleyerek Viyana hazinelerini korumak idi. Böylece sefer uzadı. Bu da Polonya kralı Jan Sobieski kumandasındaki Haçlı ordusunun zaman kazanarak Viyana’nın yardımına gelmesine neden oldu. Haçlı birliklerinin Viyana önlerine gelmesi üzerine askerleri mevzilerden çıkararak kuşatmayı kaldıran sadrazam, savaş pozisyonu aldı. Haçlıların ilk taarruzu üzerine Osmanlı safları yarıldı ve askerler dağılmaya başladılar. Bunun üzerine sadrazam ordunun tüm ağırlıklarını geride bırakarak Belgrad’a çekildi. Viyana bozgunu üzerine Sultan IV. Mehmet bir Hatt-ı Şerif ile kapıcılar kahyasını Belgrad’a göndererek Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’yı idam ettirdi.

Tarihçiler Kara Mustafa Paşayı cesur, atak, kararlı, saplantılı, saltanat ve şatafata düşkün bir devlet adamı olarak nitelendirirler. Onu bu özelliklerde biri olarak tanıtmakta, düşünce ve işbirliği içindedirler. Yabancı ülkelerden gelen büyükelçilere karşı gösterdiği sert, kırıcı davranışlarıyla ünlendirirler. Bazı tarihçilerimiz ise onu okumamış, kültürsüz, bilgisiz olarak tanıtmaya çalışmakta, acımasızca yıpratmaktadır. Okumamış, bilgisiz, kültürsüz birisi olduğu söylenemez; çünkü, Sadrazam Köprülü Mehmet Paşanın oğlu Fazıl Ahmet paşa ile birlikte eğitim gördüğü bu konuyla ilgili tüm kaynaklarda açıktır. Devlet Makamlarının en yükseklerinde görev yapmış ve başarılı olmuş olması da iyi bir eğitim aldığının ısbatıdır. Sertliği, kendini beğenmişliği, kişiliğinden kaynaklanan özellikleri olarak düşünülmelidir. Ancak bu özellikleri hiçbir zaman devlet çıkarlarını kendi kişisel çıkarlarının altına düşürmemiştir. Uğradığı tek ve son başarısızlık Viyana Kuşatmasında aldığı yenilgidir. Bilindiği gibi Viyana’yı Kanuni Sultan Süleyman da kuşatmış ama alamamıştır. Kara Mustafa Paşa’ nın böylesine zor ve güç bir işe girişimi bile kutlanacak bir davranıştır. İşin sorumluluğunu yalnızca ona yüklemek ise hakikatlere gölge düşürür.Savaş başarıyla sonuçlanıp Viyana alınsaydı Osmanlının gelmiş geçmiş en önemli Sadrazamı olarak tarihe geçmeyecek miydi? Kuşkusuz onunda pek çok devlet adamında olduğu gibi, kusurlu yönleri vardır. Şunu da belirtmek gerekir: Osmanlılar döneminde kırk kadar Sadrazam ölümle cezalandırılmış; ancak, hiçbiri hakkında Kara Mustafa Paşa konusunda olduğu kadar yazılmamış, tartışılmamış ve konuşulmamıştır. Saltanat düşkünlüğünü sarayındaki savurganlık ve gösterişli yaşantıyı tarihçilerin bazıları abartarak anlatmaktadır.Bununla beraber kibirliliği sayesinde Tatar Hanını dinlemeyip saldırıda geç davranması Osmanlının gerileme döneminin başlangıcı olarak bilinir.Bunun içindir ki ençok adından bahsedilen sadrazam olmuştur.

Atatürk’e göre Kara Mustafa Paşa

Yıl 1933, Mustafa Kemal Atatürk, Ankara Konservatuvarını gezmektedir. Bir sınıfa girer, ders tarihtir, konu da Merzifonlu Kara Mustafa Paşanın 2. Viyana Kuşatmasında aldığı yenilgidir. Öğretmen Merzifonlu ile ilgili olumsuz sözler kullanmaktadır. Paşanın bozguna uğradığından ve Osmanlıların bundan sonra gerilemeye, toprak yitirmeye başladığından söz etmektedir. Mustafa Kemal, öğretmenin bu sözlerine sinirlenerek: “- Öğretmen Bey, Öğretmen Bey! 173.000 kişilik bir orduyu İstanbul’dan alıp Avrupa’nın göbeği olan Viyana önlerine götürmek her komutanın yapabileceği bir iş değildir. Bu büyük tarih olayını, o büyük adam gerçekleştirmiştir. Viyana’yı Padişah, Kanuni Sultan Süleyman kuşatabilmiştir. Merzifonlu onun derecesinde büyük bir adamdır. Siz nasıl olur da böyle bir başkomutanı kötülersiniz? Gençler! Merzifonlu değerli bir komutandır. Bunu böyle biliniz. Bu şekilde yenilenler, yenik sayılmazlar.” demiştir.




Etiketler: , , , , , , ,

 221 defa okundu     


Yorum Yapın